العرب . . از آن طرف ، مسعودى مورخ معروف عرب ، صاحب كتاب مروج الذهب و كتاب التنبيه والاشراف كه از نوادگان عبد اللَّه بن مسعود ( صحابى بزرگوار معروف ) است و در نيمهء اول قرن چهارم وفات يافته است ، به معارضه با ابوعبيده برمىخيزد و كتابى به نام مقاتل فرسان العجم تأليف مىكند . مسعودى در كتاب التنبيه والاشراف « 1 » در ذكر ملوك ساسانى مىگويد : « بيست و چهارم شهر براز است كه چهل روز سلطنت كرد ، و ما داستان او و علت كشته شدنش و كشته شدن غير او از شجاعان و دلاوران ايرانى را از كسانى كه فضيلت و شجاعت و تاريخچه‌هاى پرافتخارشان مورد اتفاق است در كتاب خويش به نام مقاتل فرسان العجم كه بر ضد كتاب مقاتل فرسان العرب ابوعبيده معمر بن مثنى تأليف كرده‌ايم ، نوشته‌ايم . » مسعودى عرب مسلمان به حكم اينكه مىبيند بىانصافى له اعراب و عليه ايرانيان صورت گرفته است ، به نفع ايرانيان كتاب تأليف مىكند . اين نيز از شگفتيهاى اسلام است . فعلًا هدف ما تحقيق كامل دربارهء ماهيت شعوبيگرى و عكس العملهاى موافق و مخالفى كه به وجود آورد و در نهايت امر منقرض شد نيست ؛ اين كار وقت و فرصت بيشترى مىخواهد . هدف ما اين است كه شعوبيگرى در ابتدا يك نهضت و عكس العمل مقدسى بود از طرف ايرانيان عليه تبعيضات نژادى عربى . بعد كه خودش به واسطهء يك اقليت معدودى از ايرانيان از مسير اصلى منحرف شد و رنگ تعصب قومى به خود گرفت و احياناً رنگ زندقه و ضداسلامى يافت ، از طرف تودهء مردم ايران و علماى متقى ايرانى محكوم و مردود شناخته شد و در حدود هزار سال پيش دنباله‌اش بريده شد . گرچه امروز پس از هزار سال ، استعمار مىخواهد اين مرده هزار ساله را زنده كند ولى هرگز موفق نخواهد شد . جريان سوم ضداسلامى صدر اول كه ايرانيان بيش از ساير اقوام ديگر عكس العمل مخالف نشان دادند ، شيوع فراوان لهو و غنا و عياشى بود .

--> ( 1 ) . ص 49 .